9 marca 2011 - wykład Jak powstawała Polska? przeprowadził prof. Andrzej Buko z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN


Okoliczności pojawienia się w Polski na mapie X-wiecznej Europy są przedmiotem studiów kolejnych generacji badaczy. Po raz pierwszy o początkach państwa polskiego pisał w XII w. Gall Anonim, przywołując w swej kronice legendarnych poprzedników Mieszka.

Przekaz dotyczący początków państwa i dynastii stał się na wiele lat podstawą dla wykazania, że dzieje Polski rozpatrywać należy nie tyle od przełomowej daty 966 r., czyli przyjęcia chrztu, lecz co najmniej trzy generacje wstecz.

Próby uzasadnienia tej tezy podejmowano już przed II wojną światową, a w okresie powojennym w ramach ogólnopolskiego programu badań nad początkami państwa polskiego. Celem nadrzędnym tych prac było uchwycenie najstarszej, przedpaństwowej fazy czołowych ośrodków ziem polskich. Połączenie wielu niepewnych, często mało uzasadnionych naukowo ustaleń, z przekazami źródeł pisanych spowodowało, że przez wiele lat okres od końca VIII do początków X w. uznawany był za czas formowania się i powolnego wzrostu naszego państwa. Akcentowano przy tym fakt ewolucyjnego kształtowania się jego struktur. W myśl tej koncepcji, państwo jest wynikiem wewnętrznego rozwoju społeczno-gospodarczego i kulturowego, w tym politycznego "dojrzewania" wspólnot terytorialnych. Byłby to zatem etap początku rozłożonego w czasie procesu, którego zwieńczeniem było powstanie monarchii wczesnopiastowskiej.

Rozwój metod badawczych archeologii, jaki jest udziałem ostatnich dwu dekad spowodował, że teoria ta uległa daleko idącym przewartościowaniom. Autor przedstawia odmienny scenariusz dotyczący zarówno okoliczności powstania państwa, jak i kształtowania się najstarszej domeny dynastii Piastów.