13 maja 2009 r. Prof. Małgorzata Omilanowska z Instytutu Sztuki PAN wygłosiła wykład pt.:

"Wielki gmach + wielki plac = wielki problem. Pałac Kultury i Nauki z perspektywy Posttotalitarnej i postkolonialnej".

 

 

omilanowska_mProf. Małgorzata Omilanowska jest historykiem sztuki. Jest absolwentką Uniwersytetu Warszawskiego, studiowała także na Wydziale Architektury Uniwersytetu Technicznego w Berlinie. Doktoryzowała się na Uniwersytecie Warszawskim w 1995 roku, a habilitowała w Instytucie Sztuki PAN w 2005 roku. Była stypendystką kilkunastu europejskich instytucji naukowych, m.in. British Academy oraz Wissenschaftskolleg zu Berlin. Uczestniczyła w wielu międzynarodowych projektach naukowych współpracując m.in. z Instytutem Herdera w Marburgu i Geisteswissenschaftliches Zentrum Geschichte und Kultur Ostmitteleuropas w Lipsku.


Od 1985 roku pracuje w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk, pełniąc w latach 1999-2007 funkcję wicedyrektora, a od 2006 roku jest profesorem nadzwyczajnym w Katedrze Historii Sztuki Uniwersytetu Gdańskiego, kierując nią od września 2008. Jest członkiem wielu rad polskich i niemieckich instytucji naukowych i muzealnych.

Specjalizuje się w problemach architektury XIX i XX wieku, publikując na temat takich kwestii jak: architektura inżynieryjna, architektura handlowa, problem kształcenia architektów w XIX wieku, oraz poszukiwania stylów narodowych i identyfikacji narodowej i regionalnej w architekturze krajów Europy Środkowowschodniej. Prowadzi badania z zakresu architektury Warszawy i Gdańska, a także budownictwa uzdrowiskowego. Oprócz licznych publikacji naukowych ma na swoim koncie także wiele książek popularyzujących sztukę i zabytki oraz przewodników turystycznych.
Angażuje się także w działalność na polu ochrony zabytków pracując jako ekspert, członek ciał doradczych przy urzędzie konserwatorskim i aktywny działacz organizacji społecznych zajmujących się opieką nad zabytkami. Jest prezesem Patria Polonorum, członkiem Council of Europa Nostra, wiceprezesem RIHA (International Association of Research Institutes In the History of Art) i członkiem Polskiego Komitetu ICOMOS.

 

 

Streszczenie wykładu


W czasach stalinowskich najważniejszym miejscem uroczystości państwowych w Warszawie był plac Defilad utworzony u stóp Pałacu Kultury i Nauki – wieżowca wzniesionego przez Rosjan w centralnym punkcie miasta. Po 1989 roku sam pałac, jak i jego najbliższe otoczenie stały się głównym tematem publicznej debaty zarówno w środowiskach urbanistów, architektów, jak i polityków. W toku poszukiwań nowych rozwiązań urbanistycznych dla centrum stolicy ogłoszono konkurs, w którym wyłoniono projekt wysokiej zabudowy wielkiej przestrzeni wokół placu pozwalającej na jego przesłonięcie. Kolejne ekipy polityczne wracają do tego problemu forsując mniej lub bardziej radykalne pomysły zatarcia w krajobrazie miasta symbolu dawnej dominacji radzieckiej. Tymczasem wielką przestrzeń, którą niegdyś kroczyły defilady i pochody pierwszomajowe zajęły tymczasowe blaszane hale targowe z tanią ofertą i parkingi, a park wokół pałacu uległ dramatycznej degradacji. W 2007 roku rozstrzygnięto konkurs na budowę Muzeum Sztuki Współczesnej zlokalizowanego przed pałacem, aby po kilku miesiącach przystąpić do sporządzania kolejnych, nowych planów zabudowy tego terenu. Przyszłość placu Defilad jest wciąż przedmiotem dyskusji o silnym zabarwieniu politycznym, wskazującym także na silny podział pokoleniowy dyskutantów.
20 lat po zmianach ustrojowych w Polsce najbardziej reprezentacyjna przestrzeń publiczna stolicy nie doczekała się wiążących decyzji planistycznych. Wydaje się, że perspektywa nie tylko posttotalitarna, ale także postkolonialna może pomóc w zrozumieniu problemów z jakim dziś borykają się włodarze miasta i wyjaśnić swoisty „syndrom niemocy” ciążący nad wieżowcem i placem.

 

Maj 2009 r.