10 stycznia 2006 prof. dr hab. Marek Konarzewski wygłosił wykład pt. "Ewolucja otyłości"

 

m_konarzewski.jpg
Epidemia otyłości jest jednym z najpoważniejszych zagrożeń zdrowotnych współczesności. W skali światowej liczba osób otyłych powoli zaczyna przewyższać liczbę ludzi cierpiących głód, zaś co trzecie dziecko urodzone w 2000 r. w krajach uprzemysłowionych zapadnie w ciągu swego życia na poważne choroby związane ze zbyt wysoką masą ciała. Wyjaśnienie przyczyn niezwykłego rozpowszechnienia naszej skłonności do odkładania "zbędnych kilogramów" stanowi nie lada zagadkę.


Jak to możliwe, by geny odpowiedzialne za podatność do będącej niewątpliwym obciążeniem zdrowotnym otyłości mogły się tak szeroko rozpowszechnić? Odpowiedzi na to pytanie należy poszukiwać w ewolucyjnej historii człowieka. Częste występowanie genów warunkujących otyłość i związane z nią choroby, w tym szczególnie cukrzycy typu II, jest ewolucyjną spuścizną po czasach, gdy nasi paleolityczni przodkowie zmagali się z okresami głodu, przeplatanymi krótkimi okresami obfitości pokarmu. Nosiciele takich genów potrafili w szybkim tempie zgromadzić znaczne zapasy tkanki tłuszczowej, pozwalające im następnie przetrwać długie miesiące niedostatku. Tymczasem wraz z wynalezieniem i rozwojem rolnictwa ów niedostatek coraz częściej ustępował miejsca niepohamowanej konsumpcji. Jednakże 10 tysięcy lat, jakie upłynęły od początków rolnictwa, było zbyt krótkim okresem czasu, aby mogło dojść do powstania, rozpowszechnienia i utrwalenia znaczących adaptacji genetycznych, umożliwiających przystosowanie się naszego gatunku do gwałtownych (w ewolucyjnej skali) zmian proporcji i ilości składników diety.
Możemy więc domniemywać, iż biologia odżywiania Homo sapiens w dalszym ciągu jest lepiej dostosowana do długotrwałych postów przerywanych epizodami dobrobytu, niż niekończącej się fiesty, jaką przyniósł nam rozwój cywilizacji. To właśnie dlatego geny, których posiadanie niegdyś ratowało życie naszym głodującym przodkom, dziś stanowią jego zagrożenie.

 

 

Styczeń 2006 r.