Poprzednie wykłady

13 grudnia 2005 prof. dr hab. Tomasz Twardowski wygłosił wykład pt. "Biotechnologia i społeczeństwo"


prof_t_twardowski.jpg Każda działalność innowacyjna człowieka związana jest z pewnym współczynnikiem niewiadomej i zagrożenia - biotechnologia także. Natomiast nowoczesna biotechnologia, czyli ta utożsamiana z inżynierią genetyczną, stanowi szczególny, wzorcowy przypadek w zakresie troski uczonych, kontroli społecznej i formułowania legislacji od samego początku jej stosowania w celach naukowych i komercjalizacji. W konsekwencji do dzisiaj nie ma żadnego udokumentowanego tragicznego wydarzenia. Wręcz przeciwnie są udokumentowane konkretne korzyści w zakresie gospodarki, środowiska, ochrony zdrowia i poprawy jakości życia.
Już od wielu lat biotechnologia, a raczej biobezpieczeństwo biotechnologii, jest przedmiotem gorących sporów i dyskusji w krajach Unii Europejskiej. W konsekwencji integracji z Unią Europejską zasadnicze znaczenie dla naszej gospodarki ma stworzenie warunków do produkcji GMO. Oznacza to m.in. nowe miejsca pracy i wzrost dochodu narodowego. Niezbędne w tym celu są zarówno badania naukowe i postęp techniczny, jak i uregulowania prawne oraz akceptacja społeczna. Zgodnie ze strategią lizbońską rozwój nowoczesnej gospodarki w dużym stopniu zależy od wykorzystania osiągnięć naukowych. Przewiduje się, że produkty wytworzone dzięki biotechnologii zdominują rynki światowe w tym stuleciu.
Polska ma szansę, aby nie być wyłącznie odbiorcą bioproduktów, ale także wykreowania własnych technologii i nowych produktów.


Grudzień 2005 r.


8 listopada 2005 prof. dr hab. Ewa Bartnik wygłosiła wykład pt. "Mitochondria w życiu i śmierci komórki"


Od kilku lat pojęcia DNA, genów czy ludzkiego genomu stały się bardzo popularne. Znacznie mniej znane są mitochondria, organelle odpowiedzialne przede wszystkim za dostarczanie energii. Mitochondria są potomkami bakterii, która dawno temu wniknęła do prakomórki i stała się jej nieodzowną częścią. Uczestniczą w wielu ważnych procesach, w tym w samobójstwie komórek mających poważne zaburzenia (proces ten jest zwany apoptozą).
Mitochondria mają własny DNA - w sumie wielkości jednego niewielkiego genu jądrowego, ale zapisana w nim jest informacja o 37 produktach niezbędnych do działania mitochondriów, oprócz tego potrzeba około tysiąca białek zapisanych w jądrowym DNA. U ssaków mitochondria dziedziczone są od matki.
Zmiany (mutacje) w mitochondrialnym DNA mogą doprowadzić do upośledzenia oddychania, co powoduje szereg chorób ludzkich, dotykających przede wszystkim nerwów i mięśni, choć może też wystąpić cukrzyca. Choroby takie występują u około 1 osoby na 10000.
Zmiany w mitochondrialnym DNA występują w czasie starzenia u ssaków i w nowotworach. Zagadnienie czy są przyczyną czy skutkiem tych procesów zostało niedawno rozstrzygnięte - zmiany w mitochondrialnym DNA mogą powodować przedwczesne starzenie i szybki wzrost nowotworów.


Listopad 2005 r.


14 czerwca 2005 prof. dr hab. Aleksander Wolszczan wygłosił wykład pt. "Od Wielkiego Wybuchu do życia na Ziemi"


wolszczan.jpg Współczesne badania kosmologiczne i astrochemiczne nie pozostawiają wątpliwości, że w ramach naukowej interpretacji Wszechświata, w którym żyjemy, nasze istnienie jest konsekwencją jego ewolucji w kierunku coraz większego stopnia chemicznej złożoności. W wykładzie przedstawione zostały kolejne etapy tej ewolucji i jej rola w powstaniu życia na Ziemi i innych planetach.


Czerwiec 2005 r.


11 października 2005 prof. dr hab. Jacek Kuźnicki wygłosił wykład pt. "Jakie białka, takie zdrowie"

j_kuznicki.jpg W genomie ludzkim występuje około 30 tysięcy genów, ale na ich matrycy powstaje co najmniej 5 razy więcej białek. Białka te nie tylko budują organizm, ale są odpowiedzialne za wszystkie jego funkcje, począwszy od podstawowych funkcji życiowych (oddychanie, trawienie, metabolizm, itd.), poprzez rozwój osobniczy, rozmnażanie, ruch, podatność na choroby i szybkość starzenia się, reagowanie na zmiany środowiska zewnętrznego, aż do wyrafinowanych procesów charakterystycznych dla organizmów wyższych takich, jak uczenie się i zapamiętywanie. W pierwszej części wykładu opowiedziane zostało, jak zbudowane są białka, czym się różnią i na czym polega specyfika ich działania; w drugiej części podane zostały przykłady mutacji niektórych białek, których konsekwencjami są ciężkie choroby, takie, jak dystrofia mięśniowa, przedwczesne starzenie, choroba Alzheimera, anemia sierpowata, mukowiscydoza i gąbczaste zwyrodnienie mózgu.
*Międzynarodowy Instytut Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie oraz Instytut Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN


Październik 2005 r.


10 maja 2005 prof. dr hab. Stefan Malepszy wygłosił wykład pt. "Rośliny GMO - postęp niechciany?"


prof_malepszy.jpg Organizmy genetycznie zmodyfikowane (GMO) mogłyby być wykorzystywane w wielu różnorodnych celach. W rzeczywistości najpowszechniej stosuje się mikroorganizmy przy produkcji farmaceutyków, natomiast prawie nie wykorzystuje się zwierząt GMO do produkcji żywności. Z kolei rośliny zmodyfikowane genetycznie są używane w rolnictwie niektórych krajów i to także na skalę, która nie odpowiada potencjalnym możliwościom. Dlaczego tak się dzieje? Czy GMO stanowią zagrożenie, czy efekty ekonomiczne są niedostateczne czy istnieją jeszcze inne powody tej sytuacji. Jaka jest wreszcie przyszłość GMO? Odpowiedzi na te pytania będą udzielone na podstawie analizy sytuacji w zakresie wprowadzenia roślinnych GMO do rolnictwa.


Maj 2005 r.